Болаларнинг таъминоти учун қилинадиган қўшимча харажатлар
Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 77-моддасида ота-оналар ва уларнинг ўрнини босувчи шахслар ўз фарзандларини вояга етгунига қадар боқиши, уларнинг тарбияси, таълим олиши, соғлом, тўлақонли ва ҳар томонлама камол топиши хусусида ғамхўрлик қилишга мажбурлиги белгмилаб қўйилган. Мазкур раҳбарий қоида асосида фарзандларнинг ота-она томонидан таъминоти хусусидаги ҳуқуқий нормалар ишлаб чиқилган бўлиб, улар Ўзбекистон Республикаси Оила кодексининг 5-бўлимида ўз аксини топган.
Шулар жумласида кичик бир норма мавжудки, унга кўра, яъни Ўзбекистон Республикаси Оила кодексининг 103-моддасида болаларнинг таъминоти учун қилинадиган қўшимча харажатлар тўғрисидаги қоидалар мустаҳкамланган.
Ота-она нафақат болаларни моддий таъминланиши ёки бунинг учун алимент бериши лозим, балки болалар таъминоти учун зарур бўлган қўшимча харажатларни амалга ошириши лозим бўлади. Бундай ҳолатлар қонунчиликда “фавқулодда ҳолатлар” сифатида баҳоланади. Ўзбекистон Республикаси Оила кодексининг 103-моддасида ота-она фавқулодда ҳолатларда боланинг таъминоти учун зарур бўлган қўшимча харидларда иштирок этиши шартлиги белгиланган. Бунда фавқулодда ҳолатлар жумласига боланиннг оғир шикастланиши, касал бўлиши ва бошқалар киритилган. Масалан, бола касал бўлиб қолганда унинг соғлиғини тиклаш ва парвариш қилиш учун кетган сумма ҳамда боланинг даволаниши учун зарур бўлган дори-дармон харажатлари ота-она ўртасида тенг тақсимланиши зарур.
Қоидага кўра, болаларнинг таъминоти учун қўшимча харажатлар ота-она томонидан ихтиёрий равишда амалга оширилиши зарур. Агар ота ёки она бундай харажатларни амалга оширишдан бош тортса, суд уларнинг оилавий ва моддий аҳволини ҳисобга олиб, қўшимча харажатларни қисман пул билан тўланадиган қатъий суммада ундириш ҳақида ҳал қилув қарори чиқаради. Пул билан тўланадиган қатъий сумма миқдори суд томонидан иш материаллари ўрганиб чиқилиб, боланинг соғлиғини тиклаш учун қилиниши лозим бўлган харажатлар, махсус парваришда бўлиши ва дори-дармонлар учун кетадиган суммадан келиб чиқиб белгиланади.
Шохида Бозорова,
Фуқаролик ишлари бўйича
Ромитан туманлараро суди раиси
Зубайда Курбанова,
Фуқаролик ишлари бўйича
Ромитан туманлараро суди судьяси